Serok Donald Trump roja Çarşemê bi şev gihîşt Balafirgeha Navneteweyî ya Bêjînê, di serdana xwe ya yekem a serokatiya Amerîkayê bo Çînê de ji sala 2017an ve.
Li gorî Koşka Spî, Serok Trump li balafirgeha Bêjînê ji aliyê Cîgirê Serokê Çînê Han Zheng, Balyozê Çînê li Washingtonê Xi Feng, Cîgirê Wezîrê Derve Ma Zhaoxu û Balyozê Amerîkayê li Çînê David Perdue ve hate pêşwazîkirin.
Merasîma pêşwazîkirinê merasîmek leşkerî û merasîmek ciwanan a Çînî pêk hat ku tê de nêzîkî 300 ciwanên Çînî alên Çînî û Amerîkayê hejandin û bi zimanê Mandarinî "Bi xêr hatî, Bi xêr hatî” bixêrhatina wî kir.
Serok Trump li ser xalîçeya sor rawestiya û bi ken dest da hev, berî ku li otombêlê siwar be.
Wezîrê Derve Marco Rubio, Wezîrê Cengê Pete Hegseth û Wezîrê Xezîneyê Scott Bessent, ku berê li herêmê bû, li gel serok in.
Ji bilî wezîrên kabîneyê, şandeyeke ji nêzîkî 17 rêberên karsazîyê yên Amerîkî jî di nava serdanê de ne, di nav de jî rêvebirê Teslayê Elon Musk, yê Apple Tim Cook, yê Boeing Kelly Ortberg û yê BlackRock Larry Fink.
Karnameya lûtkeyê
Lûtkeya du rojî ji bo roja Pêncşem û Înê, 14 û 15ê Gulanê hatiye plankirin.
Ev yekem civîna rû bi rû ye di navbera rêberan de ji dema ku wan di Cotmehê de li kêleka Lûtkeya Hevkarîya Aborî ya Asya-Pasîfîkê li Busan, Koreya Başûr, danûstandin kirin.
Gotûbêjên Karsazîyê Berî Lûtkeyê
Wezîrê Xezîneyê yê Amerîkayê Scott Bessent roja Çarşemê kombûnek ligel Cîgirê Serokwzîrê Çînê He Lifeng li Koreya Başûr pêk anî.
Di posteke ser Truth Social de, Trump got ku daxwaza wî ya yekem ji Xi ew e ku Çîn ji bo rêvebirên karsazîyên Amerîkî yên ku bi wî re rêwîtîyê dikin, rê veke.
Berdevkê Wezareta Derve ya Çînê Guo Jiakun di bersivê de got ku Bêjîn amade ye ku "hevkarîyê berfireh bike, ciyawazîyan birêve bibe û ji bo cîhanê ji bo aramî û teqezîyên mezintir hewl bide."
Bazirganî: Berfirehkirina Peyman û Mîkanîzmayên nû
Tê pêşbînîkirin ku lûtke bi giranî li ser parastina peymana bazirganîyê ya Cotmeha 2025an a li Koreya Başûr bisekine. Li gorî peymanê, Trump bacên li ser kelûpelên Çînî yên ku gihîştibûn 145% rawestand, Çînê soz da ku bêtir berhemên çandinîyê yên Amerîkî hawirde bike.
Çaverêye ku Amerîka û Çîn li ser îhtîmala kirîna balafirên Boeing, kelûpelên çandinîyê yên Amerîkî û berhemên enerjîyê yên Çînî nîqaş bikin. Nûnerê Bazirganîyê yê Amerîkî Jamieson Greer got ku wî bi He Lifeng re nirxa "komîsyona bazirganîyê" ya nû ya hikûmet-bi-hikûmetê ji bo birêvebirina nakokîyên aborî nîqaş kiriye. Koşka Spî got ku herdu alî jî ji bo avakirina ajanseke wisa hewceyê pejirandina herêmî ne.
Bêjînê banga sivikkirina sînorkirinên Amerîkî li ser hinardekirina çîp û nîvkonduktorên pêşkeftî bo Çînê, kiriye.
Desthilatên bacê yên Trump ji hêla dadgehan ve hatine sînordarkirin. Dadgeha Bilind biryar da ku Trump ne xwediyê desthilatê ye ku bi yekalî gelek bacên sala borî bisepîne, û dadgeheke federal hefteya borî li dijî bacan biryar da.
Şerê Îranê û Tengava Hormuzê
Trump berî ku ji Washingtonê derkeve got, "Ez nafikirim ku em hewceyî hevkarîyê bi Îranê re bin. Em ê her çi dibe bila bibe, bi aştî an bi awayekî din, bi ser bikevin."
Şerê Amerîka-Îsraîlê li dijî rejîma Îranê, ku di 28ê Sibatê de dest pê kir, bi bandor Tengava Hormuzê girtiye, ku bi gelemperî nêzîkî pêncyeka petrol û gaza xwezayî ya cîhanê di wir re derbas dibe. Zêdetirî mehekê piştî ku agirbest hate bicîhanîn, daxwazên Amerîka û Îranê ji bo bidawîkirina şer ji hev dûr in.
Li gorî daneyên çavdêrîya keştîyan, tankerek petrolê ya bi ala Çînê ku du milyon bermîl petrola xav a Îraqê hildigirt, roja Çarşemê hewl dida ku ji tengavê derbas bibe. Rêveberîya Trump got ku rayedarên payebilind ên Amerîkî û Çînî meha borî li hev kirin ku divê ti welatek ji bo tengavê pereyan nestîne.
Alîyê dîrokî
Têkilîyên serokatîyê yên Amerîka û Çînê vedigerin Sibata 1972an, dema ku Serok Richard Nixon bû yekem serokê Amerîkî ku serdana Komara Gel a Çînê kir. Nixon di serdana xwe ya ji 21ê Sibatê heta 28ê Sibatê de li Bêjînê bi serokê Partiya Komunîst Mao Zedong û Serokwezîr Zhou Enlai re civîya, ku bingeha normalîzekirina têkilîyan bi Danezana Şanghayê re amade kir.
Herdu welatan di 1ê Çileya 1979an de, di bin serokatîya Serok Jimmy Carter û Serokê Çînê Deng Xiaoping de, têkiliyên dîplomatîk bi fermî saz kirin. Ji wê demê ve her serokê Amerîkî bi serokê bilind ê Çînê re civîyaye.
Di sala 2014an de, Serokê Çînê Xi Jinping mêvandarîya Serok Barack Obama ji bo gera êvarê ya Kompleksa Rêbertîya Zhongnanhai li Bêjînê kir.
Di Mijdara 2017an de, Serokê Çînê Xi Trump ji bo tiştê ku Bêjînê wekî "serdaneke fermî ya taybet" bi nav kir mazûvanî kir - tenê randevûya wisa ku Çînê ji bo her serokê biyanî çêkiriye û şîveke taybet li Muzexaneya Qesrê û merasîmek bi Sirûda Neteweyî ya Amerîkî ve tê de hebû.
Serok Joe Biden di salên 2022 û 2023an de li Endonezya, Kalîfornîya û Perûyê bi Xi re civiya û dû re Trump û Xi di Cotmeha 2025an de li Lûtkeya Hevkarîya Aborî ya Asya-Pasîfîkê li Busan, Koreya Başûr civîyan, ku herdu alî li wir gihîştin agirbestek bazirganî.
Ji serdana Trump a 2017an ve, têkilîyên Amerîka û Çînê ji ber nakokîyên bazirganî, pandemîya COVID-19, pêşbazîya teknolojîyê û nakokîya li ser Taywanê aloz bûne.