Li gorî raportên cûrbecûr, biryara Serokê Amerîkayê Donald Trump a paşxistina her êrîşeke leşkerî li ser Îranê bandorek erênî li ser bazarên enerjî û darayî yên cîhanî dike.
Ev biryar çend demjimêran berî bidawîbûna dema dawî ya Serok Trump ya êrîşkirina li ser binesazîya enerjîyê ya Îranê tê ku 48 demjimêr muhlet dabû.
Piştî ku gefa şer li ser bingehên petrolê kêm bû, bihayê petrolê bi zelalî daketin.
Li gor ajansa Reuters, piştî ku Serok Donald Trump ragihand ku êrîşên Amerîkayê yên li ser Îranê ji bo pênc rojan dê werin rawestandin, bihayên petrolê roja Duşemê ji sedî 13% zêdetir daket.
Ev kêmbûna bihayên petrolê yek ji bandorên erênî yên herî mezin ên biryara Trump e. Ev di demekê de ye ku operasyona hevbeş a Amerîka û Îsraîlê bo ser rejîma Îranê ket di hefteya xwe ya çaran de.
Raport didin zanîn ku piştî Trump ferman da ku êrîşan ji bo pênc rojan paşde bixin û danûstandinên berhemdar di navbera Amerîka û Îranê de hene, bondên hikûmeta Brîtanî bi tundî bilind bûn. Berî posta medyaya civakî ya Trump, rêjeyên faîzê yên li ser deynên Brîtanî yên 10 salî ji Tîrmeha 2008'an vir ve gihîştin asta herî bilind.
Di vê navberê de, tê ragihandin ku bazarên darayî yên cîhanî piştî biryara Serok Trump a paşxistina êrîşên Amerîkayê bi girîngî baştir bûne. Bihaya pişkên Amerîkî yên di burseyan de bi awayekî berbiçav bilind bûn, û êndeksên sereke nêzîkî %2 zêde bûn.
Her weha bihayê bondên 10 salî yên Xezîneya Amerîkî jî bi awayekî berbiçav daket û rêjeya qazancê jî bi awayekî berbiçav zêde bû, li gorî raportan, ev yek nîşan dide ku baweriya karsazan zêde dibe bi kêmbûna pevçûnan.
Roja Şemiyê, Trump ji bo Tehranê demek diyar kiribû ku heta êvara Duşemê Tengava Hormuzê ji bo hemî veguhastinê veke, û gef xwar ku eger ew pabend nebin, tora elektrîkê ya Îranê dê "bi tevahî were hilweşandin".
Li Ewrupayê jî, Stoxx 600 berê %1.5 daketibû, lê piştî biryara Trump cardî bû %1. Her weha pereyên krîpto, wekî bitcoin û yên din, bi qasî %4 zêde bûn. Bihayê zêr jî %3 ji roja Duşemê kêmtir bû.
Peyama serok Trump a roja Duşemê dema ragihand ku danûstandinên "gelek baş" û "berhemdar” di navbera Washington û Tehranê de hene, ev bû sedema geşbûna bazar û dilrihetiyek navnetewî.